Τα τελευταία χρόνια, περισσότερο από ποτέ, η ζωή προχωράει και διαμορφώνεται μέσα από στρεσογόνες και αγχωτικές καταστάσεις. Το στρες ευθύνεται για πλήθος ψυχοσωματικών διαταραχών, επαγγελματική οπισθοδρόμηση και κοινωνικό απομονωτισμό. Οι προαναφερόμενες συνέπειες του στρες, καθώς αλληλοτροφοδοτούνται, βυθίζουν το άτομο σε ένα σπιράλ αυτοκαταστροφής και μάλιστα εντελώς ανούσια.

Η καταπολέμηση των καθημερινών πιεστικών καταστάσεων που οδηγούν στο στρες, δεν είναι πάντα τόσο δύσκολη όσο φαντάζει και κυρίως, δεν προϋποθέτει εξεζητημένα τεχνάσματα. Αντίθετα, είναι μια φυσιολογική διεργασία, στην οποία υπόκειται ένα μεγάλο κομμάτι του ενεργού (και μη) πληθυσμού, εξαιτίας του σύγχρονου τρόπου ζωής, των αυξημένων υποχρεώσεων και της πολυπλοκότητας και ραγδαίας μεταβολής των τρεχόντων κοινωνικών φαινομένων.

Τα κυριότερα βήματα στον δρόμο προς μια ποιοτικότερη καθημερινότητα είναι τα παρακάτω:

1^ον Η συμφιλίωση με το σώμα μας.

Η καθιστική ζωή σε συνδυασμό με την απουσία ενός προγράμματος ενεργοποίησης του σώματος επιδρά ευθέως και γραμμικά στην ψυχική υγεία. Σημειώνεται, ότι η ενεργοποίηση και η σύνδεση του ατόμου με το σώμα του, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια υποχρέωση, όπως όλες οι άλλες της καθημερινότητας, αλλά να βασίζεται σε ασχολίες και συνήθειες που πράγματι ευχαριστούν το άτομο (όπως ένας όμορφος περίπατος, μια ομαδική κατάβαση ποταμού, το κολύμπι στη θάλασσα κλπ). Ο άνθρωπος που «ακούει» και «γνωρίζει» το σώμα του, είναι πιο συνειδητοποιημένος ως προς την προστασία του και πιο έτοιμος στην αντιμετώπιση των καθημερινών προκλήσεων.

2^ον Η ένταξη της τέχνης στη ζωή μας.

Η θεραπευτική λειτουργία της τέχνης είχε αναγνωριστεί ήδη από την αρχαιότητα. Καθρεπτίζοντας τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου, η τέχνη βοηθά στη συναισθηματική εκτόνωση και την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης. Κυρίως όμως, η τέχνη πρέπει να προσεγγίζεται ασυμπλεγματικά και ελεύθερα: ζωγράφισε χωρίς κανόνες, δημιουργώντας αυτό που σε ευχαριστεί και αντικατοπτρίζοντας αυτό που έχεις μέσα στην ψυχή σου· χόρεψε δίχως να σκέφτεσαι τα βήματα, ακούγοντας μόνο τη μουσική και αφήνοντας το σώμα και την ψυχή να λειτουργήσει μέσα σε αυτήν.

3^ον Η απόλαυση των εμπειριών μέσω της ενσυνειδητότητας.

Πόσες φορές αλήθεια, κατά τη διάρκεια της ημέρας λειτουργούμε «μηχανικά» είτε γιατί βιαζόμαστε να προλάβουμε τις υποχρεώσεις μας είτε, έτσι απλά, από κεκτημένη ταχύτητα; Τι θυμόμαστε όμως, στο τέλος της ημέρας, από αυτές τις «μηχανικές» κινήσεις;

Η απόλαυση των απλών, καθημερινών εμπειριών είναι καίριας σημασίας για την ψυχική υγεία του ανθρώπου. Πολλοί αρκούνται στην αφιέρωση κάποιων λεπτών στον εαυτό τους, όταν αποκοιμούνται ή μόλις ξυπνούν. Στην πραγματικότητα όμως, η ζωή είναι γεμάτη εμπειρίες, αρκεί να έχει κανείς την ενσυνειδητότητα να τις παρακολουθεί και φυσικά να τις απολαμβάνει. Να αισθάνεται για παράδειγμα στο περπάτημα, το κάθε του βήμα και την κάθε μικρή κίνηση που συμβάλει στην πορεία του,  να φυλάσσει λίγα λεπτά της ώρας για να κοιτάξει μακριά και να ξεκουράσει την ματιά του, να παίρνει καθημερινά μερικές ήρεμες, ρυθμικές αναπνοές..

Είναι προφανές, ότι το στρες εμφανίζεται σε διάφορες διαβαθμίσεις και κατά κάποιο τρόπο έχει αναχθεί σε μια ιδιότυπη σταθερά του σύγχρονου τρόπου ζωής. Παρότι δε, πράγματι, δυσχεραίνει την καθημερινότητα, εντούτοις δεν πρέπει να δαιμονοποιείται, αποτελώντας μια κατά βάση διαχειρίσιμη συνθήκη. Σε περίπτωση όμως, που η ένταση των συναισθημάτων που προκαλούνται από το στρες είναι αυξημένη σε βαθμό που το άτομο δυσκολεύεται στην καθημερινή του λειτουργία, είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει να απευθυνθεί σε ειδικούς επιστήμονες.

* Της Αικατερίνης Γανίδη, Δικηγόρου Παρ’ Αρείω Πάγω

** Δημοσιεύτηκε στην έντυπη μορφή της εφημερίδας Ελευθερία την Κυριακή 13 Ιουλίου 2025